Belki De Sorun Psikolojik Değil, Biyolojiktir
Sabah uyandınız, sağlıklı olmak adına kahvaltıda domates yediniz, bağırsaklarınız çalışsın diye kefir içtiniz veya bağışıklık için turşu tükettiniz. Ancak kendinizi daha enerjik hissetmek yerine; yüzünüzde anlamsız bir kızarıklık, cildinizde pullanma, karnınızda şişkinlik ve göğsünüzde tarif edemediğiniz bir "iç sıkıntısı" (anksiyete) hissettiniz.
Tanıdık geldi mi? Eğer cevabınız "evet" ise, muhtemelen yalnız değilsiniz ve sorun düşündüğünüz gibi "stres" olmayabilir. Sorun, vücudunuzun Histamin İntoleransı olabilir.
Peki, herkesin "mucizevi" dediği gıdalar size neden zehir gibi geliyor? Gelin, bu biyolojik paradoksu çözelim.
Histamin Nedir? Dost mu, Düşman mı?
Histamin aslında vücudumuzun savunma ve iletişim mekanizmasının bir parçasıdır. Ancak vücudumuzda DAO (Diamin Oksidaz) adı verilen enzim yeterli çalışmadığında veya gıdalarla kapasitenin üzerinde histamin aldığınızda, vücut bu maddeyi parçalayamaz.
Vücudu bir kova gibi düşünün. Her yediğiniz gıda bu kovaya biraz su (histamin) ekler. DAO enzimi ise kovadaki musluktur. Eğer musluk tıkalıysa, en masum görünen bir dilim peynir veya bir kase yoğurt bile kovayı taşırır. İşte o taşma anı; cildinizde kızarıklık, ruhunuzda ise sıkıntı olarak patlak verir.
Histamin İntoleransının En Sık Görülen "Gizli" Belirtileri
Genellikle "alerji" sanılan ama testlerde çıkmayan bu durumun en tipik işaretleri şunlardır:
- Cilt Reaksiyonları: Yüzde ve boyunda ani sıcak basması (flushing), egzama benzeri kabuklanma ve kaşıntı.
- Zihinsel Belirtiler: "Beyin sisi" (kafanın içinin dolu ve ağır olması), sebepsiz kaygı, panik atak benzeri içsel sıkıntı.
- Sindirim: Yemekten hemen sonra başlayan şişkinlik ve kramp.
Büyük Tuzak: "Sağlıklı" Gıdalar Neden Dokunuyor?
Histamin intoleransının en kafa karıştırıcı yanı, suçluların genelde en sağlıklı bilinen gıdalar olmasıdır. Sizin için "Yasaklı Liste" olabilecek şaşırtıcı gıdalar:
- Fermente Ürünler: Kefir, yoğurt, turşu, sirke, şalgam. (Mayalanma sırasında histamin patlaması yaşanır).
- Bazı Sebzeler: Domates, patlıcan, ıspanak.
- Beklemiş Gıdalar: Eski kaşar, tulum peyniri, tütsülenmiş etler, konserve balıklar.
Dikkat: Bağırsaklarınız iyileşsin diye aldığınız probiyotik takviyeleri, eğer içinde Lactobacillus Bulgaricus gibi histamin üreten bakteriler varsa, sizi iyileştirmek yerine kaşıntınızı ve sıkıntınızı artırabilir!
Bazen sorunun kaynağı stres değil, tabağınızdaki 'en sağlıklı' gıdalardır. Eğer kefir içince ferahlamak yerine daralıyor, turşu yiyince kızarıyorsanız; vücudunuz size 'Dur!' diyordur. Biyolojinizle savaşmayın, onu dinleyin.
Peki Ne Yapmalı? 3 Adımda Histamin Diyeti ve İyileşme
İlacınız eczanede değil, mutfağınızda. Vücudunuzdaki "histamin kovasını" boşaltmak için şu stratejiyi izleyin:
1. "Taze Olan İyidir" Kuralı
Histamin, gıdalar bekledikçe artar.
- Konserve balık yerine taze uskumru veya hamsi tüketin. (Omega-3 enflamasyonu söndürür, taze olduğu için histamin yapmaz).
- Eski kaşar yerine taze lor peyniri tercih edin.
2. Baharatları Doğru Seçin
Kimyon, karabiber ve pul biber; hassas bünyelerde (özellikle cildinde kabuklanma olanlarda) reaksiyonu artırabilir.
- Gaz yapmasın diye fasulyeye kimyon koymak yerine Defne Yaprağı kullanın.
- Sakinleşmek ve lezzet için Zerdeçal, Nane ve Kekik kullanın.
3. Doğru Probiyotiği Seçin (Veya Ara Verin)
Her probiyotik herkese iyi gelmez. Eğer cildinizde aktif bir kızarıklık varsa, içinde Lactobacillus Rhamnosus veya Bifidobacterium türleri olan, histamin üretmeyen özel serileri tercih edin. Karışık "kokteyl" probiyotikler iç savaşa neden olabilir.
Sonuç: Vücudunuzu Dinleyin
Uskumru yediğinizde rahatlıyor ama kefir içtiğinizde geriliyorsanız, bu bir tesadüf değildir. Vücudunuz size "Histamin kovam dolu, lütfen boşalt" diyordur.
Bu belirtileri yaşıyorsanız, 2 hafta boyunca yukarıdaki "yasaklı gıdaları" diyetinizden çıkarın. Cildinizin yatıştığını ve o "içsel sıkıntının" dağıldığını gördüğünüzde, ne kadar büyük bir fark yarattığına şaşıracaksınız.
Not: Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Kronik şikayetlerinizde mutlaka bir uzmana danışın.
